ഭക്തിയുടെ സന്നിധിയിൽ.
പാരമ്പര്യത്തിന്റെ
നിറവിൽ.

ദുഷ്ടനായ ദാരികാസുരനെ നിഗ്രഹിക്കാൻ പരമശിവന്റെ മൂന്നാം തൃക്കണ്ണിൽ നിന്ന് ഉത്ഭവിച്ച ശ്രീ ചീരുംബാ ഭഗവതിയാണ് ഇവിടുത്തെ പ്രധാന ആരാധനമൂർത്തി. ശ്രീ ഇളയ ഭഗവതി, ശ്രീ ദണ്ടൻദേവൻ, ശ്രീ കണ്ഠാകർണ്ണൻ, ശ്രീ ഗുളികൻ ഇവിടുത്തെ മുഖ്യ സാന്നിദ്ധ്യമായും ഉപദൈവങ്ങളായ ശ്രീ വിഷ്ണുമൂർത്തി, ശ്രീ വയനാട്ട് കുലവൻ, ശ്രീ പടിഞ്ഞാർ ചാമുണ്ടി ദൈവങ്ങളെയും ഇവിടെ ആരാധിച്ചുവരുന്നു.

നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കു മുമ്പ് ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ മൂലാരൂഢ സ്ഥാനമായ കാസറഗോഡ് തളങ്കര പാലക്കുന്ന് ശ്രീ ചീരുംബാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രത്തിൽ ഉത്സവം നടക്കുന്ന വേളയിൽ ദണ്ടൻ ദേവൻ്റെ നർത്തകൻ ആടയാഭരണങ്ങൾ അണിഞ്ഞ് ദർശനത്തോടുകൂടി അപ്രത്യക്ഷനായി കുമ്പഡാജെയിലെ പുഴയുടെ മദ്ധ്യേയുള്ള ഒരു വലിയ കല്ലിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. തദവസരത്തിൽ കുംബഡായി നാട് വാണിരുന്ന ബല്ലാൾ വംശത്തിലെ തമ്പുരാൻ്റെ വസതിയായ കുംബഡായി ബൂടിലെ ഗോശാലയിലെ കന്നുകാലികളെ അപ്രത്യക്ഷമാക്കി ഒരു നിമിത്തം സൃഷ്ടിച്ച് തമ്പുരാനെ നർത്തകൻ്റെ അരികിൽ എത്തിച്ചു. വന്നിരിക്കുന്നത് ചീരുംബാ നാൽവർ എന്ന് മനസ്സിലാക്കിയ തമ്പുരാൻ വിളക്കും തളികയുമായി എതിരേറ്റ് കുംബഡായി ബൂടിന്റെ പടിഞ്ഞാറ്റയിൽ ഇരിപ്പിടം നൽകി ആദരിച്ചു. ശേഷം തമ്പുരാൻ്റെ നിദ്രയിൽ മാതാവ് സ്വപ്‌നദർശനം നൽകി 'ഞങ്ങൾ നാൽവർ നിൻ്റെ നാടിൻ്റെ മഹിമ കണ്ട് തളങ്കര പാലക്കുന്നിൽ നിന്ന് എഴുന്നള്ളിയതാണ്. നിന്റെ ഈ പ്രദേശത്തു ജന്മ ശത്രുക്കളായ കീരിയും പാമ്പും, പശുവും പുലിയും ഒന്നിച്ചു സ്നേഹസൗഹാർദത്തിൽ കളിയാടുന്നതായ ഒരു സ്ഥലമുണ്ട്. അവിടെ ഞങ്ങൾ നാൽവർക്ക് ക്ഷേത്രം പണിത് പ്രതിഷ്‌ഠിച്ചു ആരാധിക്കണമെന് സ്വപ്‌നദർശനമുണ്ടായി. ശേഷം സ്ഥലമന്വേഷിച്ച് ഇറങ്ങിയ തമ്പുരാനും പരിവാരങ്ങൾക്കും കുംബഡായി ബൂടിന് പടിഞ്ഞാറു ഭാഗത്തായി ഒരു മൈൽ ദൂരെ ഒരു വലിയ പള്ളത്തിന് നടുവിൽ ആ കാഴ്‌ച കണ്ടു. അവിടെ ചീരുംബാ നാൽവർക്കും ഉപദൈവങ്ങൾക്കും ക്ഷേത്രം പണിത് പ്രതിഷ്‌ഠ നടത്തി ആരാധിച്ചുപോരുന്നു. ക്ഷേത്രത്തിൻ്റെ ആചാരങ്ങളും അനുഷ്‌ഠാനങ്ങളും നിർവ്വഹിക്കുന്നതിന് വേണ്ടി മുതലക്കുഴി രാമൻ, മവ്വാർ മന്നൻ, കടാർ കേളൻ, ആലടുക്ക മാണി എന്നീ നാല് പ്രബലരായ തീയ്യ തറവാട്ടുകാർക്കും കൽപിച്ചു. ഇത് കൂടാതെ ദേവീസ്‌തുതി ചൊല്ലുന്നതിന് ഉപ്പംഗള തറവാടും, കലശ കർമ്മത്തിന് നൂജി തറവാടും നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു. അന്നതൊട്ട് ഇന്ന് വരെ അടിയന്തിര ചടങ്ങുകളും, ഉത്സവങ്ങളും നിറവേറ്റികൊണ്ട് സമുദായത്തിനും നാടിനും ഭക്തജനങ്ങൾക്കും ഐശ്വര്യം പ്രദാനം ചെയ്യുന്ന സങ്കേതമാണ് ഈ ക്ഷേത്രം.

ഇരുപത്തിയാറോളം വരുന്ന ശ്രീ വിഷ്ണു‌മൂർത്തി, വയനാട്ടുകുലവൻ തറവാടും താനം പുറങ്ങളും ഉള്ള ക്ഷേത്ര കഴക പരിധിയിൽ സമുദായ അംഗങ്ങളുടെ 565 ഓളം വീടുകളുമുണ്ട്. ക്ഷേത്ര ഭരണ സമിതി, കുമ്പഡാജെ, നെട്ടണിഗെ ബെള്ളൂർ, ഉബ്രംഗള, കുറുമുഞ്ചിക്കട്ട, ബദിയടുക്ക, നെക്രാജെ, കാടമനെ, പള്ളത്തടുക്ക, പൈക്ക പുണ്ടൂർ, കോളാരി മാവിനക്കട്ട എന്നീ 10 പ്രാദേശിക സമിതികളും കൂടാതെ ക്ഷേത്ര മഹിളാ സമിതി, ക്ഷേത്ര പ്രവാസി അസോസിയേഷൻ, ക്ഷേത്ര യുവജന സമിതിയും ക്ഷേത്ര ഭരണസമിതിയുടെ കീഴിലുണ്ട്.